ĐỊA ĐIỂM CÂY ME RẠCH GỐC

Để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, bên cạnh việc dạy học, Phan Ngọc Hiển còn vận động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân vào các tổ chức công khai hợp pháp, phát động phong trào rèn luyện sức khỏe, vui chơi, giải trí, thổi luồng sinh khí mới vào bộ phận đời sống của thanh niên vùng Rạch Gốc.

Lúc bấy giờ, khi phát động phong trào làm cỏ tạo đất trống làm sân bóng, Phan Ngọc Hiển đã phát hiện ra cây me rừng. Kể từ đó, khu vực chung quanh gốc Cây me che bóng mát trở thành địa điểm sinh hoạt quen thuộc với hầu hết các lực lượng cốt cán ở Rạch Gốc, là nơi thuận lợi để tổ chức hội họp, phát hiện và giác ngộ những nền móng cách mạng đầu tiên của Tân Ân, cũng là nơi gắn liền với các hoạt động của người thầy thanh niên yêu nước Phan Ngọc Hiển trên mảnh đất Rạch Gốc – Tân Ân. Nhờ sự hướng dẫn của thầy giáo Hiển, phong trào học tập, sinh hoạt văn nghệ, thể thao trong vùng nổi lên khá mạnh. Song song đó, các phong trào đấu tranh của nhân dân lao động chống thuế thân, chống bóc lột liên tục nổ ra và được nhiều người tham gia, ủng hộ. Lúc này, thực dân Pháp đã nghi ngờ Phan Ngọc Hiển đứng sau các cuộc nổi dậy của quần chúng nên cử mật thám theo dõi, nhưng do không phát hiện được chứng cứ phạm tội, chúng chỉ âm thầm theo sát mọi hoạt động của Phan Ngọc Hiển.

Đến đầu tháng 5/1935, Phan Ngọc Hiển được phân công tổ chức các đội thuyền đánh cá ngụy trang ngoài khơi và cửa biển tiếp đón thêm cán cán bộ vượt ngục từ Côn Đảo trở về, để củng cố thêm lực lượng cách mạng. Cũng trong năm 1935, Phan Ngọc Hiển chỉ đạo phong trào quần chúng địa phương nổi lên đấu tranh tố cáo bọn hội tề ức hiếp dân lành, bọn mật thám đã báo với nhà cầm quyền bắt anh với tội danh cầm đầu vụ nổi loạn. Vì không đủ chứng cứ, nên cuối cùng chúng buộc phải thả Phan Ngọc Hiển nhưng cấm anh không được tiếp tục dạy học. Tránh bị bại lộ thân phận, Phan Ngọc Hiển chuyển lên Sa Đéc làm phóng viên cho tờ báo Tân Tiến. Khi trở về thị trấn Cà Mau hoạt động, anh gặp lại tổ chức, thường xuyên được giúp đỡ, bồi dưỡng tư tưởng, chính trị, cuối cùng được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương tại Chi bộ Cà Mau.

Tháng 10/1935, với các điều kiện thực tế cho phép, Chi bộ xã Tân Ân được thành lập, gồm 4 đồng chí: Nguyễn Văn Hoành, Phan Ngọc Hiển, Châu Quang Thôi, Nguyễn Văn Thống, đồng chí Nguyễn Văn Hoành được cử làm Bí thư Chi bộ... Đây là Chi bộ Đảng đầu tiên được thành lập ở các xã vùng Năm Căn (nay là Ngọc Hiển). Năm 1936, đồng chí Phan Ngọc Hiển được bố trí về hoạt động công khai tại Rạch Gốc sinh hoạt cùng Chi bộ xã Tân Ân.

Về lại Rạch Gốc, nơi đã từng dạy học và gây dựng cơ sở, Phan Ngọc Hiển cùng Chi bộ Tân Ân tiếp tục tiến hành tổ chức hoạt động theo các hình thức mới của Đảng đề ra như: Hội Tương tế ái hữu, Hội bóng đá…Thành lập Đoàn Thanh niên Dân chủ đồng thời xây dựng, hình thành Hợp tác xã Dân Lập để khẩn trương tập hợp quần chúng vào các tổ chức công khai hợp pháp, lồng ghép nội dung sinh hoạt chính trị nhằm giác ngộ cách mạng.

Xuyên suốt quãng thời gian hoạt động của Phan Ngọc Hiển, cây me Rạch Gốc trở thành một trong những yếu tố để tạo nên những điều kiện, tiền đề chuẩn bị cho cuộc nổi dậy của ta sắp nổ ra lúc bấy giờ. Nhờ có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, nhất là về tổ chức lực lượng cách mạng, ngày 13 tháng 12 năm 1940 – cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai diễn ra và nhanh chóng giành thắng lợi vẻ vang.

Khởi nghĩa Hòn Khoai được ví như phát nổ vang rền tại Cà Mau, dội thẳng vào chính quyền cai trị của bọn thực dân, được lãnh đạo bởi người thầy giáo, người chiến sĩ cách mạng Phan Ngọc Hiển. Cùng với những đồng chí, đồng đội của mình - cũng chính là những nhân tố được anh giác ngộ, triệu tập từ các buổi sinh hoạt tại cây me Rạch Gốc – thầy giáo Phan Ngọc Hiển đã giương cao ngọn cờ đấu tranh và khẳng định sự liên kết giữa cách mạng và quần chúng là sự liên kết đem lại sức mạnh lớn nhất.