Bác Ba Phi tên thật là Nguyễn Long Phi, sinh năm 1884, tại Rạch Mũi, Cái Rắn, huyện Cái Nước và mất ngày 06/12/1964 (nhằm ngày 03/11/1964 Âm lịch), tại ấp Đường Ranh, xã Khánh Hải, huyện Trần Văn Thời, nay là Kênh Ngang, ấp Lung Tràm, xã Khánh Hưng, tỉnh Cà Mau. Hiện di tích chỉ còn lại cây giáo (ngày xưa bác Ba dùng để đi săn heo rừng) và chiếc xuồng độc mộc (ngày xưa bác Ba Phi dùng để vào rừng săn bắt).
Bác Ba Phi là con thứ 2 trong một gia đình có 08 anh em, ông là một lực điền giỏi võ và mê đờn ca tài tử, đặc biệt rất giỏi đờn cò. Những năm đầu của thập niên 60 chuyện kể bác Ba Phi xuất hiện như một hiện tượng lạ, lý thú, cuốn hút mọi đối tượng kể cả các đồng chí giao liên và các chiến sĩ ngoài mặt trận.
Cuộc đời của bác Ba hay nói chuyện tếu lâm cho bà con vui. Nhưng cũng chính vì những câu truyện rất mộc mạc, chân quê mà hình ảnh của bác Ba đã được cải biên muôn màu, tay cầm gậy, đầu quấn khăn thì trở thành một Ba Phi hịch hạc, chân chất, quần vo, áo vận…Những chuyện Bác kể, dù là nói quá hay cường điệu do Bác suy nghĩ, liên tưởng hay nhân cách hóa, ai nghe cũng đều cười vui vì thấy có tình có lý.
Bác Ba mất đi nhưng đã để lại một kho tàng truyện tếu lâm cho thế hệ sau, mặc dù không được ghi chép rõ ràng nhưng những mẫu chuyện kể như: Tàu rùa, câu ếch, rắn tát cá, nếp dẻo, cọp xay lúa,…vẫn được truyền miệng và lan tỏa từ Bắc chí Nam. Hễ khi thấy ai nói truyện dóc hay kể truyện tếu lâm thì mọi người đều ví von: “nói dóc như bác Ba Phi”.
Với kho tàng truyện kể dân gian để lại, năm 2003, Bác Ba Phi được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam truy tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian và tặng thưởng Huy chương “Vì sự nghiệp văn nghệ dân gian”.
Ngày 10/9/2015, UBND tỉnh Cà Mau đã công nhận Khu lưu niệm Nghệ nhân dân gian Nguyễn Long Phi (Bác Ba Phi) là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp tỉnh.
BẢN ĐỒ CHỈ ĐƯỜNG